Sub Yapmak Ne Demek? (Ve Neden Herkes Birden Sub Yapmaya Başladı?)
İzmir’de yaşayan, 25 yaşında, arkadaş ortamında esprili ama içten içe her şeyi fazla düşünen biri olarak, bazen “Sub yapmak ne demek?” sorusuyla karşılaşıyorum. Bu soruyu duydum ya, hemen derin bir sorgulama başlıyor kafamda: “Acaba gerçekten ‘sub yapmak’ ile ilgili bir şey mi eksik, yoksa herkes mi gereksiz yere bu terimi kullanıyor?” Düşüncelerim bir yanda dönüp duruyor, ama diğer yanda da, “Hadi ya! Sub yapmanın ne olduğunu bilmeyen kalmadı, yazayım da herkes öğrensin” diye içimde bir ses yükseliyor.
Neyse, vakit kaybetmeden, hem kendimi hem de çevremdeki deli dolu arkadaşlarımı göz önünde bulundurarak, bu terimi ve anlamını bir güzel açalım.
Sub Yapmak Ne Demek? (Ve Bunu İlk Duyduğumda Tepkim)
Şimdi, sub yapmanın kelime anlamını merak ediyorsanız, açıklamaya çalışayım. “Sub yapmak”, aslında İngilizce “sub” kelimesinden türetilmiş bir terim. “Sub” kelimesi, latince “altında” anlamına gelir ve çoğunlukla sosyal ilişkilerde, bir tür hiyerarşik düzenin veya dinamiğin bir parçası olarak kullanılır. Ama asıl popülerleşen anlamı, son zamanlarda, popüler kültürle birleşip, daha çok “sub kültür” veya “dominant/submissive” (dominant/submissif) ilişkileriyle bağdaştırıldı.
Bunu biraz daha açacak olursak, sub olmak, aslında “tabii ki her şeye boyun eğme, ama istemediğin şeylere de dur deme” gibi bir şey. Kafada kurduğum tanımı şu şekilde genelleştiriyorum: Birine teslim olmak, birinin altına girmek, bazen birinin “gölgesinde” kaybolmak gibi bir şey. Hani sosyal ilişkilerde her şeyin bir düzeni vardır ya, işte “sub yapmak” bu düzenin bir parçası. Bunu daha basit anlatmak gerekirse, işin içine ikili ilişkiler, roller ve bir ölçüde bağlılık giriyor.
Bir arkadaşım geçenlerde bana geldi ve dedi ki: “Ya, ben bu Sub meselesini bir türlü çözemedim, cidden ne demek?” Baktım, hem şaşkın hem de kafasında milyonlarca soru işareti. Ben de ona “Hadi gel, beraber öğrenelim” dedim. (Tabii ki bunu söylerken biraz gülümsedim, çünkü böyle durumlarda ben de tam olarak ne dediğimi bilmiyorum ama eğlenceli oluyordu.)
Sub Yapmak, Günlük Hayatta Nasıl Uygulanıyor?
Şimdi, sub yapmak terimini gündelik hayatla bağdaştırmamız gerekirse, arkadaş ortamındaki dinamikleri göz önünde bulundurmak daha iyi olur. Geçenlerde bir kafede arkadaşlarımla oturuyorduk, ve birden “sub yapmak” kelimesi geçti. O an ortamda herkes birbirine bakıp “Eee? Sub yapmak ne demek?” diye sormaya başladı. Tam da böyle bir anda gözlerim parlamaya başladı. Hani birden, “Benim için bir fırsat doğdu!” diye düşündüm. Yavaşça ama dikkatle açıklamaya başladım:
“Ya sub olmak dediğimizde, aslında kimse kimseye gerçekten emir vermiyor. Bu, biraz da hayatın bize sunduğu konfor alanlarının dışına çıkma meselesi. Hani bazen işyerindeki patronunuza ya da annenize, babanıza, kısacası hayatınızdaki otorite figürlerine uymak zorunda kalıyorsunuz ya, işte o da bir tür ‘sub olma’ durumu. Ama, tabii ki bu, bazen komik, bazen de absürt olabilir.”
Ve işte o an, “sub olmak” deyiminin aslında ne kadar geniş bir anlam taşıdığını fark ettim.
Bir Anlık İç Sesim: “Sub Yapmak, İyi Mi Kötü Mü?”
Düşüncelerim durmak bilmedi. İçimde birden bir sorgulama başladı: “Ya gerçekten birinin altına girmek, kontrolü kaybetmek, bazen rahatlatıcı bir şey olabilir mi?” Düşüncesi beynimi sarmaya başladı. Sonuçta, günün sonunda herkesin bir ‘sub’ olduğu bir dünya kurulduğu zaman, herkes kendi rollerini kabul eder ve bir tür dengeye varır. Ama ya bu dengeyi bozanlar varsa? Bazen de, kendi kararlarını verirken birileri size bir şeyler dikte ettiğinde, sub olmak bir tür “kendi kimliğinden feragat etme” durumu olabilir.
Bunları düşündükçe, hem bu terimin korkutucu hem de eğlenceli tarafları olduğunu fark ettim. Belki de bazen biraz teslimiyet sadece hayatı kolaylaştıran bir şey olabilir, ama tabii tam teslimiyet demek, işin içinde kendini kaybetmek anlamına da gelir.
Sub Yapmak, Çalışma Hayatımda Nasıl Bir Anlam Taşır?
Evet, arkadaşlar, günlük hayattan sonra şimdi bir de çalışma hayatına geçelim. Sub olmak, her yerde, her durumda olabileceğiniz bir şey. Ama işi gücü olan biri olarak, patronumuza karşı da bir tür “sub” olmak zorunda kalıyoruz değil mi? Şöyle ki, sabahları ofiste işlerimi yapmak için koştururken, “Bir gün bütün bu işler bittiğinde, belki bir tatilde sub olmayacağım!” diye düşündüm.
Yani, her şeyin bir dengesi var. Örneğin, sabah işe gitmek, patronunun taleplerine göre işlerini yapmak… bu da bir bakıma “sub olmak” gibi bir şey. Ama ne yapalım? İş dünyasında ne kadar “sub” olursak, o kadar başarılı oluyoruz. Eğer iş yerinde bütün görevleri yerine getirebilirsen, üstüne bir de keyifli işler çıkartabilirsen, işte o zaman “sub olmak” sana mükemmel bir başarıyı getirebilir.
Kendimle dalga geçiyorum ama aslında, bu “sub” olmak konusu, beni gerçekten düşündüren bir konu.
Sonuç: Sub Yapmak, Komik Bir Kavram Ama Gerçekten De Anlamlı
Günümüzde sub yapmak ne demek sorusunun cevabı biraz daha derinleşmiş olsa da, aslında her şeyin bir yeri ve zamanı var. Bu terim ilk başta kulağa garip gelebilir ama günlük hayatımıza sızmış olması bir gerçek. Birinin altına girmek, bazen ne kadar “rahatlatıcı” bir şey olabilir? Ya da tam tersi, herkesin bir diğerine “sub” olduğu bir dünya düşündüğümüzde, kendimizi kaybetmeden dengeyi korumak nasıl mümkün olur?
Bu yazıyı yazarken, aslında içinde çok fazla komik detay olan ama bir o kadar da düşündüren bir kavramla karşılaştım. Kendimi ve çevremdekileri gözlemlediğimde, hayatın belki de bu tür küçük, sıradan kavramlarla her gün şekillendiğini düşünüyorum. O yüzden bir dahaki sefere, sub yapmak deyimi geçtiğinde, durun ve bir an düşünün: “Bunu gerçekten ne anlama geliyor?”
Ve unutmayın, bazen hayatı biraz daha kolaylaştırmak için bir şeylere teslim olmak gerekebilir. Ama tamamen kaybolmak, çok başka bir hikaye!