Kategori: Makaleler

Sinop’ta Diri Fay Hattı Var Mı? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifinden Bir Değerlendirme Sinop, Karadeniz’in saklı köşelerinden birinde yer alıyor ve tarih boyunca birçok doğal felakete tanıklık etmiş bir bölge. En büyük tehditlerden biri ise yer kabuğunda meydana gelen hareketlilik ve özellikle diri fay hatlarının varlığı. Ancak bu konuda daha derin bir inceleme yaparken, olayları yalnızca yer bilimsel bir bakış açısıyla ele almak yeterli olmuyor. Sinop’taki fay hatları meselesi, toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet perspektifinden de değerlendirilmesi gereken bir konu. Çünkü doğal felaketler, farklı toplumsal gruplar üzerinde farklı etkiler yaratıyor. Sinop’ta diri fay hattının varlığı, sadece bir…

id=”pancar_suyu_blog” Pancarın Suyu ve Kırık Bir Yürek: Bir Arayışın Hikâyesi Hayat bazen bana tuhaf bir şekilde bir arayış gibi geliyor. Kendimi kaybolmuş hissediyorum, ama nerede kaybolduğumu bilmeden. Bir şeylerin eksik olduğunu düşünüyorum, ama neyin eksik olduğunu çıkaramıyorum. Geçenlerde annem pazardan taze pancar almıştı. O gün, kaybolan her şeyin aslında çok yakınımda olduğunu fark ettiğim o gündü. Bütün hikâye de tam bu noktada başladı: pancarın suyu ile… Hem de en beklenmedik şekilde. Pancar, Anne ve O İlk Yudum Ben Kayseri’de, sakin bir mahallede büyüdüm. Annem mutfakta, en çok da kışın, çeşit çeşit sebzeleri pişirirken en çok mutlu olurdu. Bir gün, pazardan…

“Çok Yavan Ne Demek?”: Psikolojik Bir Mercek Geçen gün bir arkadaşım, sohbet sırasında bir yemeği “çok yavan” bulduğunu söyledi. O an düşündüm: İnsanlar neden bazı şeyleri yavan bulur? Sadece tatla mı ilgili, yoksa bilişsel ve duygusal süreçlerimiz de bu yargıyı şekillendiriyor mu? Bu soru, hem kişisel deneyimlerimiz hem de sosyal etkileşimlerimiz açısından oldukça ilgi çekici. İnsan davranışlarını merak eden bir gözle baktığınızda, “çok yavan” ifadesi aslında basit bir tat eleştirisi gibi görünse de, altında derin psikolojik mekanizmalar yatar. Bilişsel Psikoloji Perspektifi Bilişsel psikolojiye göre, “çok yavan” yargısı beynin bilgi işleme süreçleriyle doğrudan bağlantılıdır. Beyin, çevresel uyarıcılardan gelen bilgiyi sınıflandırır ve…

Antropolog Nasıl Olunur? İnsanlığın İzini Sürerken Kendi Hikâyeni Yazmak Bir parkta bankta oturup etrafı izlediğin bir anı düşün: insanlar telaşla geçiyor, bir köpek sahibine bakıyor, bir çocuğun kahkahası uzaktan duyuluyor. “Neden insanlar böyle davranır?” diye içinden geçen o merak, bir antropologun kalbinde sürekli atan sorudur. Kimimiz gençken bu sorularla uyanır, kimimiz memuriyet yıllarında bir belgesel izlerken merakıyla yüzleşir; bazıları da emeklilikte insanın insanı anlama tutkusunu yeniden keşfeder. İşte tam da bu, antropoloji denen derin, geniş ve bazen tanımlanması zor ama insanı hiç bırakmayan disiplinin başlangıcıdır. Antropolog olmak, sadece bir diploma almak değil; insanın nereden gelip nereye gittiğini, nasıl düşündüğünü ve…

Fatih Sultan Mehmet Hangi Savaşlara Katıldı? Cesur Bir Devrimci mi, Yoksa Savaş Aşığı mı? Fatih Sultan Mehmet, tarihin en çok tartışılan figürlerinden biri. Hani birisi, “Fatih Sultan Mehmet’i sevmiyorum,” desek, hemen etraftan gelen tepkilerle karşılaşırsınız: “Ne demek sevmiyorsun? O olmasaydı, biz İstanbul’u nasıl alacaktık?” veya “Vallahi işini tam yaptı, devletin temellerini attı!” Bu ikilik, tarihin böylesine önemli bir isminin etrafında oluşan tablonun garip bir parçası. Fatih’i seviyorsunuz, çünkü İstanbul’u fethetti, dünyanın haritasını değiştirdi. Ama aynı zamanda, belki de savaşları ve güç tutkusu yüzünden bazı yönlerinden de hoşlanmıyorsunuz. Evet, Fatih’in savaşlarıyla tanınan bir sultan olduğunu inkâr edemeyiz. Ama bir soruyu sormak…

Kaynakların Kıtlığı ve Seçimlerin Başlangıcı: Dünyanın İlk Dini Üzerine Ekonomik Bir Analiz İnsanlık tarihi, kaynakların sınırlılığı ve bu sınırlılığa verilen tepkilerle şekillendi. Tarım öncesi dönemde avcı-toplayıcı topluluklar, hayatta kalmak için doğanın sunduğu kıt kaynaklar arasında sürekli seçim yapmak zorundaydı. Bu bağlamda, dünyanın ilk dini olarak kabul edilen inanış sistemleri, sadece manevi bir ihtiyaçtan öte, ekonomik bir çerçevede de anlaşılabilir. İnsanlar, belirsizlik ve risk karşısında ritüeller, ibadetler ve topluluk normları aracılığıyla hem bireysel hem de toplu karar mekanizmalarını yönetmeye çalıştı. Bu yazıda, mikroekonomi, makroekonomi ve davranışsal ekonomi perspektiflerinden dünyanın ilk dini olabileceği düşünülen animizm ve erken politeist inanışları inceleyeceğiz. Mikroekonomik Perspektif:…

İsim Hakkı Alınca Ne Olur? Toplumsal Bir Analiz Hayatımızda isimler, sadece bizi tanımlayan birer sembol değil, aynı zamanda toplumsal dünyayla kurduğumuz bağın ilk göstergeleridir. İsim hakkı alınca ne olur sorusunu sorduğumuzda, sadece hukuki veya resmi bir süreçten bahsetmiyoruz; bireylerin kimlikleri, toplumsal normlarla ilişkileri ve güç dengeleri bu süreçten etkilenir. Bu yazıda, konuya samimi bir bakışla yaklaşarak, okuyucuyu empati kurmaya davet ediyorum. Kendi gözlemlerim ve çeşitli araştırmalar üzerinden ilerlerken, siz de kendi deneyimlerinizi düşünerek metne katılabilirsiniz. İsim Hakkının Temel Kavramları İsim hakkı, hukuki anlamda bir kişinin kendisine ait olan adını kullanma ve başkalarının bu adı izinsiz kullanmasını engelleme yetkisini ifade eder.…

220V ile 380V Arasındaki Fark Nedir? Bir gün, elektrik faturamı ödemek için bankaya gittiğimde, elime gelen o kağıdın üzerine gözlerim kaydı. “220V” ve “380V” ibareleri vardı. “Bu kadar detaylı bilgi yazmışlar, ama biz de sıradan insanlarız, anlamayız ki bunları…” dedim. Sonra kafamda bir düşünce belirdi: Gerçekten anlamaz mıyız? Hayır, anlamadığımız şeyleri anlatmak çok daha eğlenceli olabilir! Hadi gelin, bu iki gerilim arasında farkı anlamaya çalışalım, hem de komik bir şekilde! Elektrik Akımının İntikamı İzmir’de yaşıyorum, günün birinde elektrik kesildi. Saat 14:00’te bir çılgınlık yapıp, evde oturup kafamı boşaltmak istemiştim ama bir anda ışıklar gitti. “Ha, elektrik kesildi işte, önemli değil”…

Denizcilikte İskandil: Felsefi Bir Yolculuk Düşünün ki bir gemidesiniz. Ufukta belirsiz bir liman var ve rüzgar yönünü her an değiştiriyor. Peki, bu yolculukta hangi pusulaya güvenmelisiniz? İnsan varoluşunu, bilgiyi ve etik sorumluluğu tartışırken, denizcilikte “iskandil” kavramı metaforik bir anahtar gibi işlev görebilir. Bilgi kuramı, etik ve ontoloji perspektifinden baktığımızda, iskandil hem denizcinin güveni hem de felsefî bir sınavdır. İskandil Nedir? Denizcilikte iskandil, genellikle geminin dümenini ya da yönünü belirlemek için kullanılan bir tür ölçü aracıdır. Özellikle eski denizcilikte, denizcilerin pusula veya yıldızlarla birlikte kullandığı iskandil, yön ve konum belirlemede kritik bir işlev görürdü. Basit bir araç gibi görünse de, felsefi…

Keklik: Güç, İktidar ve Toplumsal Düzen Üzerinden Bir Analiz Toplumsal düzeni anlamaya çalışırken bazen en sıradan görünen kavramlar bile derin siyasal anlamlar barındırır. “Keklik” kelimesi Türk Dil Kurumu’na (TDK) göre genellikle av hayvanı olarak bilinen bir kuş türünü ifade eder. Ancak, siyaset bilimi perspektifiyle ele alındığında, kelimenin metaforik potansiyeli dikkat çekicidir. Keklik, kontrol edilen, yönlendirilen ve çoğunlukla müdahale edilmesi kolay bir varlık olarak düşünülebilir. Bu metafor üzerinden, devletin iktidar aygıtlarının yurttaşla kurduğu ilişkiyi, kurumların meşruiyetini ve katılım mekanizmalarını sorgulamak mümkün hale gelir. İktidar ve Keklik Metaforu Güç ilişkilerini analiz eden bir göz, toplumsal hayatın pek çok unsurunda “keklik” figürünü görebilir.…